Sự ổn định của áp suất là yếu tố quyết định khả năng truyền tải lực trong các hệ thống máy móc cơ khí công nghiệp. Thông qua quá trình tiếp nhận kiểm tra và bảo trì thiết bị tại Công ty Cơ khí Lan Anh, chúng tôi nhận thấy hiện tượng tụt áp suất thường xuất phát từ sự xuống cấp của các cụm linh kiện cốt lõi. Dưới đây là phân tích kỹ thuật về các nguyên nhân gây lỗi và phương án xử lý tương ứng.
Bơm thủy lực bị mài mòn hoặc hư hỏng
Bơm thủy lực có chức năng tạo ra lưu lượng dòng chảy. Sau một thời gian vận hành liên tục, các chi tiết cơ khí bên trong bơm như bánh răng, cánh gạt hoặc piston bị mài mòn do ma sát, làm tăng khe hở kỹ thuật. Tình trạng này dẫn đến hiện tượng rò rỉ nội bộ, khiến lượng dầu được đẩy đi không đủ để tạo ra mức áp suất định mức cho toàn hệ thống.
Cách xử lý: Cần tháo lắp cụm bơm để kiểm tra độ mòn của các linh kiện. Nếu khe hở vượt quá dung sai cho phép, đơn vị bảo trì cần tiến hành mài phục hồi bề mặt hoặc thay mới các chi tiết lõi bơm, thậm chí thay bơm mới nếu mức độ hư hỏng quá nặng.
Sự cố tại van an toàn (van xả áp)
Van an toàn có nhiệm vụ giới hạn mức áp suất tối đa của hệ thống bằng cách xả bớt lưu lượng khi áp lực vượt ngưỡng cài đặt. Nếu lò xo bên trong van bị gãy, rơ lỏng, hoặc có cặn bẩn bám vào đế van, van sẽ luôn ở trạng thái mở hé. Lúc này, dầu thủy lực sẽ bị xả ngược về thùng chứa liên tục thay vì đi đến các cơ cấu chấp hành, làm sụt giảm áp suất.
Cách xử lý: Tháo rời cụm van an toàn để vệ sinh sạch sẽ các tạp chất bằng dung dịch chuyên dụng. Kỹ thuật viên cần kiểm tra độ nảy của lò xo và tình trạng gioăng phớt, thay thế nếu có hư hỏng, sau đó lắp ráp lại và hiệu chỉnh thông số áp suất chuẩn theo đồng hồ đo.
Rò rỉ lưu chất trên hệ thống đường ống và xi lanh
Việc thất thoát lượng lớn dầu ra bên ngoài hoặc rò rỉ giữa các khoang chứa sẽ làm tụt áp suất trực tiếp. Rò rỉ bên ngoài thường xảy ra ở các đầu nối ống thủy lực bị lỏng hoặc ống dẫn bị bục vỡ. Rò rỉ bên trong xảy ra khi bộ phớt làm kín bên trong nòng xi lanh bị rách, xơ cứng, khiến dầu luồn từ buồng áp cao sang buồng áp thấp, làm mất lực đẩy của ty ben.
Cách xử lý: Kiểm tra trực quan dọc theo toàn bộ hệ thống đường ống để siết chặt các khớp nối và thay thế các đoạn ống bị nứt rò rỉ. Đối với cụm xi lanh, cần tháo rã để đánh giá độ xước của nòng và thay mới đồng bộ bộ phớt làm kín.
Mức dầu thấp và chất lượng lưu chất kém
Khi lượng dầu trong thùng chứa ở dưới mức tối thiểu, bơm thủy lực sẽ hút lẫn không khí vào hệ thống. Không khí bị nén lại sẽ sinh ra bọt khí và gây hiện tượng xâm thực, làm áp suất mất ổn định và tạo ra tiếng ồn lớn. Ngoài ra, dầu sử dụng lâu ngày bị biến chất, mất đi độ nhớt tiêu chuẩn sẽ làm giảm khả năng làm kín tại các khe hở trong thiết bị, trực tiếp gây suy giảm áp lực.
Cách xử lý: Kiểm tra mắt trâu báo mức và bổ sung dầu thủy lực đạt đến vạch tiêu chuẩn. Nếu dầu đã chuyển màu đen, có cặn bẩn hoặc lẫn nước (dầu có màu trắng đục), cần xả bỏ hoàn toàn, vệ sinh thùng chứa và thay thế lượng dầu mới có cấp độ nhớt đúng với thông số thiết kế của máy.
| Vị trí gây tụt áp | Nguyên nhân kỹ thuật | Phương án xử lý tại Lan Anh |
|---|---|---|
| Bơm thủy lực | Mài mòn piston/bánh răng, rò rỉ nội bộ. | Mài phục hồi linh kiện hoặc thay mới lõi bơm. |
| Van an toàn (Relief Valve) | Gãy lò xo, kẹt cặn bẩn tại đế van. | Vệ sinh, thay lò xo & hiệu chỉnh áp suất chuẩn. |
| Xi lanh (Ty ben) | Rách phớt piston, xước nòng xi lanh. | Thay bộ phớt làm kín, đánh bóng nòng xi lanh. |
| Dầu thủy lực | Lẫn không khí (xâm thực), biến chất mất độ nhớt. | Bổ sung dầu, thay dầu mới & vệ sinh thùng chứa. |
Kết luận
Áp suất thủy lực suy giảm là hệ quả của nhiều yếu tố kỹ thuật, từ sự hao mòn linh kiện cơ khí, rò rỉ hệ thống cho đến sự suy giảm chất lượng dầu bôi trơn. Việc nắm rõ nguyên lý vận hành và khoanh vùng kiểm tra theo từng cụm chi tiết sẽ giúp khắc phục triệt để sự cố. Để duy trì áp suất ổn định, các nhà máy cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch bảo trì định kỳ, bao gồm việc kiểm tra tình trạng bơm, van, vệ sinh thùng chứa và thay thế màng lọc dầu thường xuyên.
